Journal of Aquaculture Development

fa مشکلات و موانع پرورش ماهیان گرم آبی در منطقه البرز شمالی با تأکید بر استان گیلان Problems and Obstacles of Warm-Water Fish Farming on Northern Alborz Region with Emphasis in Guilan Province تخصصي Special پژوهشي Research این بررسی باهدف شناسایی محدودیت‌ها و فرآیندهای مدیریتی مؤثر و تأثیرگذار بر تولیدات ماهیان گرم آبی مزارع پرورشی استان گیلان و نقش مخاطرات قهری و تأثیرگذار بر فرآیند تولید این استان در منطقه البرز شمالی اجرا گردید. جامعه آماری موردبررسی در این تحقیق، پرورش‌دهندگان ماهیان گرمابی استان‌ گیلان بوده و جمعیت موردمطالعه شامل نمونه منتخب از جمعیت موردنظر است. در این مطالعه جمع‌آوری اطلاعات از طریق برگه‌های پرسش‌نامه‌ای که در اختیار نمونه منتخب قرار داده‌شده بود، به‌دست‌آمده است. نتایج نشان داد که ۳/۸۹ درصد از مزارع خصوصی، ۱/۷ درصد تعاونی و ۶/۳ درصد دولتی بودند، همچنین ۶/۹۲ درصد از مزارع دارای سیستم پرورش پلیکالچر، ۷/۳ درصد مونوکالچر و ۷/۳ درصد چندمنظوره بودند. بررسی میزان سطح تحصیلات پرورش‌دهندگان در استان نشان میدهد که ۶/ ۳۵% از آن‌ها تحصیلات دیپلم و بالاتر، ۸/۱۷ درصد تحصیلات دبیرستانی، ۹/۱۰ درصد تحصیلات راهنمایی و ۷/۳۱ درصد آز آنان بی‌سواد بودند همچنین ۹/۱۷ درصد از آنان در مزرعه از وجود کارشناسان فنی مرتبط استفاده مینمایند و ۱/۸۲ درصد از مزارع فاقد کارشناس فنی بودند. نتایج حاصل از تجزیه‌وتحلیل پرسش‌نامه‌ها در خصوص فرایندهای مدیریتی مؤثر و تأثیرگذار بر پرورش ماهی، مخاطرات قهری و تأثیرگذار بر میزان تولید نشان داد که از مجموعه مخاطرات ارائه‌شده در برگه‌ها به ترتیب بالاترین میانگین متعلق به کمبود اکسیژن با ۳/۴۹ درصد، قطع آب (۶۸/۲۳ درصد)، تراکم زیاد (۴۷/۹ درصد)، غذای نامناسب (۲۵/۶ درصد)، بیماری (۷۹/۵ درصد)، آلودگی (۵۸/۳ درصد) و حمل‌ونقل (۹۳/۱ درصد) بوده است. بررسی نقش عوامل قهری مؤثر بر میزان تولید بر طبق نظر پرسش‌شوندگان نشان داد که بالاترین درصد میانگین متعلق به ابرناکی با ۴۳/۵۷ درصد و پس‌ازآن عوامل خشک‌سالی (۶۴/۲۴ درصد)، دما (۷۸/۱۱ درصد)، یخبندان (۲۵/۵ درصد)، سیل (۷۲/۰ درصد) و طوفان (۱۸/۰ درصد) از عوامل مؤثر قهری و منجر به تلفات هستند. همچنین متغیرهای مرتبط با عوامل خسارات قهری و مدیریتی با استفاده از آزمون فاکتور (FA) با روش استخراج مؤلفه‌های اصلی (PCA) و همچنین چرخش واریماکس (Varimax) موردبررسی قرار ‌گرفتند. متغیرهای کمبود اکسیژن و قطع آب که در مجموعه مخاطرات مدیریتی قرار دارند بیش&rlm;ترین مقدار واریانس را نسبت به سایر متغیرها نشان می‌دهند. تعداد زیادی از پاسخ‌دهندگان به‌اتفاق بر این باورند که آموزش‌های ترویجی می‌توانند بر توانایی مدیریت ریسک آن‌ها تأثیر گذاشته و از بروز تلفات در مزارع پرورش ماهیان گرم آبی بکاهد. This study have done by propose of identification of Limitations and effective management processes, the role of forcible risks and affecting on warm water fish pond production on Guilan province in region of Alborz Shomali. Statistical Society in this study was warm water fish farmers in Guilan province and the population of this study includes selected sample of the total population warm water fish farmer in Guilan province. In this study the data were collected by a questionnaire forms that filled by fish farmers. The results showed, that was %89.3 private form, %7.1 of those cooperative and 3.6% of fish farm was governmental, also the cultivation system in this region was %92.6 polyculture,% 3.7monoculture and %3.7 integration. The level of education data of fish farmers showed that 35.6 % of those had diploma of high school degree, 17.9% under high school degree, 10.9 % secondary education and 31.7 % illiterate. Only 17.9 percent of fish farmers used of technical and expert person in their farm and 82.1 % haven’t use from any technical advice. Analyzes of data showed that of complex of management problems , limitations of that and effective on fish production respectively related to low oxygen demand in pond ( 49.3%) ,miss water inlet (23.68%),high density (9.47%), poor quality of fish feed(6.25%), disease (5.79%),pollutions( 3.58%)and condition of transport(1.93%).Also the study role of effective forcible risks on fish production according to fish farmers idea showed that the highest average percent belongs to cloudiness(57.43%)and after that respectively drought (24.64%) ,high temperature (11.78%) , glacial (5.25%), flood(0.72%) and storm (0.18%) were  the  important mortality factors in pond farm. Variables related to forcible risks and management problems analyses by Confirmatory Factor Analysis Extracted of principal factors and varimax, the result showed that low oxygen demand and miss water inlet variable were the most amount of variance than other variables. A large number of respondents did believe that extension training could to impact on ability risk managements of fish farmers and help to them for choose the method of decrease the mortality of fish pond. منطقه البرز شمالی, مدیریت ریسک, مخاطرات قهری آبزی‌پروری, فرایندهای مدیریتی آبزی‌پروری, پرورش ماهیان گرم آبی. Alborze Shomali region, Risk management, aquaculture forcible risks, management processes,warm water fish farming 9 24 http://aqudev.lahijan.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-54-2&slc_lang=fa&sid=1 Sh. Behmanesh شهرام بهمنش behmanesh2007@gmail.com 10031947532846003093 10031947532846003093 Yes Fisheries Science Research Institute, Inland Waters Aquaculture Research Center, Agriculture Research Education and Extension Organization (AREEO), Bandar Anzali موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پژوهشکده آبزی‌پروری آب‌های داخلی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندر انزلی H. Hosseinzade Sahafi همایون حسین زاده صحافی 10031947532846003094 10031947532846003094 No Iranian Fisheries Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران H. Abdolhai حسین عبدالحی 10031947532846003095 10031947532846003095 No Fisheries Science Research Institute, Agriculture Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران A. Sepahdary ابوالفضل سپهداری 10031947532846003096 10031947532846003096 No Iranian Fisheries Organization, Aquaculture Department سازمان شیلات ایران، معاونت تکثیر و پرورش آبزیان