fa بررسی میزان عناصر سنگین جیوه، مس و روی در بافت عضله و کبد ماهی قزل‌آلای ‌رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss) پرورشی در منابع مختلف آبی استان آذربایجان غربی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; در این مطالعه مقدار تجمع فلزات سنگین جیوه، مس و روی در عضله و کبد ماهی قزل&shy;آلای ‌رنگین‌کمان در سه مزرعه پرورش ماهی با سه منبع آبی چاه، چشمه و رودخانه در استان آذربایجان غربی مقایسه شدند. پس از تهیه 20 نمونه ماهی از هر مزرعه</span></span><span style="layout-grid-mode:line;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> با</span></span></span><span style="layout-grid-mode:line;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> میانگین </span></span></span><span style="layout-grid-mode:line;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">وزنی</span></span></span><span style="layout-grid-mode:line;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"> 220 گرم، </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">فلزات سنگین بافت‌ها با </span></span><span style="layout-grid-mode:line;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">تکنیک بخار سرد و دستگاه جذب اتمی‌ شعله </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">اندازه‌گیری شدند. نتایج بیانگر وجود ارتباط معنی‌دار بین نوع بافت، منبع آبی و جنسیت ماهیان با مقدار تجمع فلزات بود (05/0</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">˂</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">). بیشترین مقدار جیوه (18/0</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Cambria,serif;">&plusmn;</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">73/0 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و روی (6/18</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Cambria,serif;">&plusmn;</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">2/101</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">میلی‌گرم بر کیلوگرم) در بافت کبد ماهیان با منبع آبی رودخانه و بیشترین مقدار مس (22/34</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Cambria,serif;">&plusmn;</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">84/88 میلی‌گرم بر کیلوگرم) در بافت کبد ماهیان با منبع آبی چاه مشاهده شد. صرفنظر از منبع آبی، مقایسه مقدار فلزات سنگین در بافت‌های ماهیان هر دو جنس نشان داد فلز روی تجمع یافته در بافت‌های جنس ماده بطور معنی‌داری&nbsp; بیشتر از جنس نر بود</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">(05/0</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">˂</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">). رابطه رگرسیون خطی معنی‌داری بین تجمع فلزات با وزن و طول ماهیان مشاهده نشد. مقدار جیوه عضله ماهیان همه منابع آبی کمتر از استانداردهای </span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">EPA, FAO, WHO, UK MAFF, FDA</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NHMRC</span></span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">بود و مقدار مس و روی هر سه منبع آبی به ‌ترتیب کمتر از استاندارد ‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">EPA</span></span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">و </span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">FAO</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;">و بیشتر از سایر استانداردها بود. طبق نتایج، چشمه بهترین منبع آبی تعیین شده و برای حفظ سلامت مصرف کنندگان ماهیان، پایش مداوم آلودگی آب و ماهیان پرورشیِ منبع آبی رودخانه، ضروری بنظر می‌رسد.</span></span> In this study, the amount of heavy metals Hg, Cu and Zn in muscle and liver of rainbow trout were compared in farms were compared in three sources of water well, spring and river in west Azarbaijan province. After supplying 20 fish samples from each water source (weight: 220g) heavy metals of the tissues were measured using Cold-Vapor technique and atomic absorption flame spectrometry. The results indicated significant relationship between tissues, water source and fish sex with the metals accumulation. The highest amounts of Hg (0.73&plusmn;0.18 mg/kg) and Zn (101.2&plusmn;18.6 mg/kg) observed in liver of fish in river water source, and the highest amount of Cu (88.84&plusmn;34.22 mg/kg) was observed in liver of fish in well water source. Regardless of the source of water, comparison of amount of heavy metals in tissues of both sex showed that accumulated metals in female tissues was significantly (P˂0.05) more than that of male. There wasn&rsquo;t significant linear-regression between metals accumulation and fish biometric indices. The amount of Hg in muscle of fish in water sources was lower than standards (EPA, FAO, WHO, UK MAFF, FDA, NHMRC), and amount of Cu and Zn of muscle in water sources was less than EPA and FAO standards respectively, and was more than other standards. According to the results, spring is the best water source, and it is essential to continuously monitor the water and farmed fish pollution in river&#39;s water source to maintain the health of fish consumers.<span dir="RTL"></span><br> <span dir="RTL"></span> فلزات سنگین, قزل‌آلای ‌رنگین‌کمان, عضله, کبد, منابع آبی Heavy Metals, Rainbow trout, Muscle, Liver, Water Resource 75 88 http://aqudev.lahijan.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-445-1&slc_lang=fa&sid=1 Rasoul Faraji رسول فرجی rasoulfaraji@yahoo.com 10031947532846008126 10031947532846008126 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه Saeid Meshkini سعید مشکینی s.meshkiniy@gmail.com 10031947532846008127 10031947532846008127 Yes Department of Health and Quality Control of Food, Faculty of Veterinary Medicine, Urmia University, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه