Journal of Aquaculture Development

fa مروری بر جایگاه گیاهان داروئی بومی ایران در بهبود رشد و ایمنی ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان (Oncorhynchus mykiss) An overview of the significance of native medicinal plants from Iran in enhancing the growth and immunity of rainbow trout تخصصي Special كاربردي Applicable       براساس آمار سازمان خواربار جهانی فائو در سال 2020، ایران با تولید بیش از 200 هزارتن قزل‌آلای رنگین‌کمان، بیشتر از 25 درصد تولید جهانی این ماهی را به خود اختصاص داده است. کیفیت نامناسب آب، افزایش تراکم ماهیان در واحد سطح و کیفیت نامناسب جیره از عواملی اصلی هستند که با ایجاد استرس و تضعیف سیستم ایمنی باعث کاهش رشد و افزایش حساسیت این ماهیان به بیماریهای عفونی  میشوند. رایجترین راه کنترل بیماری‌های عفونی استفاده از آنتی بیوتیکها است. اما استفاده گسترده از این ترکیبات مشکلاتی چون ایجاد باقی مانده داروئی در گوشت ماهی و بروز مشکلات بهداشتی برای مصرف کنندگان، ایجاد سوشهای مقاوم میکروبی به درمان، افزایش هزینه تولید و اثرات سوء بر محیط زیست دارد. همچنین افزایش تقاضا برای خرید محصولات سبز و با کیفیت، نیاز فوری به محدود و حتی ممنوع کردن استفاده از آنتی بیوتیکها را در فرآیند تولید ماهی ایجاد نموده است. طی دو دهه اخیر استفاده از گیاهان داروئی و یا ترکیبات موثره آنها در پیشگیری و درمان بیماریهای عفونی در آبزیپروری به دلیل عدم ایجاد سویههای میکروبی مقاوم به درمان، عدم ایجاد باقی ماندگی در گوشت و حفظ تعادل فلور میکروبی آب کاربرد زیادی پیدا کرده است. هدف از این بررسی، نشان دادن اثر بخشی بکارگیری گیاهان داروئی بومی ایران بر رشد، ایمنی و مقاومت ماهیان قزل‌آلای رنگین‌کمان است. این مطالعه نشان خواهد داد رژیم‌های غذایی غنی شده با گیاهان داروئی بومی ایران با توجه به شکل، دوز و مدت زمان مصرف اثرات قابل توجهی بر رشد، متابولیسم، ایمنی و مقاومت در برابر عوامل بیماریزا در ماهیان قزل‌آلای رنگین‌کمان داشته و به چگونگی مکانیسم تاثیر ترکیبات موثره گیاهان در ماهیان قزل‌آلای رنگین‌کمان اشاره دارد. همچنین مشخص می‌نماید که مکمل‌های گیاهی یک جایگزین همه‌کاره هستند، که می‌توانند برای بخش‌های مختلف آبزی پروری (از پرورش بچه ماهی تا ماهیان پرواری) مفید باشند. باید خاطر نشان کرد استفاده تجاری از این گیاهان نیاز به مطالعات بیشتر در خصوص فراوانی، شرایط کاشت، داشت و برداشت،  نوع و میزان ترکیبات موثره آنها دارد. Introduction: In 2020, the Food and Agriculture Organization (FAO) reported that Iran produced over 200,000 tons of rainbow trout, accounting for more than 25% of global production. Challenges like low water quality, high fish density and inadequate feed weaken their immune systems, leading to reduced growth and greater susceptibility to infectious diseases. The primary method for controlling infections has been the use of antibiotics. However, this reliance has caused problems such as drug residues in fish, health risks for consumers, the rise of antibiotic-resistant strains, increased production costs, and negative environmental effects. In recent years, the use of medicinal plants and their active compounds in aquaculture to prevent and treat infectious diseases has gained significant attention. This approach is favored as it does not contribute to the development of antibiotic-resistant strains, avoids contamination of fish flesh, and helps maintain a healthy microbial balance in the aquatic environment. Materials and Methods: A thorough review of English-language articles published between 2013 and 2023 was undertaken to identify studies assessing the impact of bioactive component of herbs and native Iranian herbs on the growth and immune indices of rainbow trout. Results and Discussion: Interest in using plants as growth and immunity-boosting feed supplements has risen significantly in the Iranian rainbow trout farming industry over the past decade. This trend is driven by issues like antibiotic resistance, meat residues, and health concerns. Utilizing these plants, sourced locally, can enhance farmers' incomes, reduce dependence on external products, and preserve traditional knowledge. Studies show that plant-enriched diets improve growth performance, immunity, antioxidant activity, and resistance to pathogens in rainbow trout within 28 days, suggesting that Iranian medicinal plants can be effective without prolonged use. While extracts, powders, and essences all prove effective, extracts should be prioritized due to their ease of use and low dosage requirements. To enhance the reliability of research, more detailed information about the plant materials must be provided. Additionally, there's a need for more applied research to adapt laboratory findings to the varied conditions and challenges faced in rainbow trout farms. Conclusion: Although our information on the mechanism of the effect of medicinal plants on growth, blood, serum and immune indices of rainbow trout is limited and requires further research, given the diversity of medicinal plants in the country, it can be predicted that in the future, dietary supplements based on medicinal plants will play a very important role in the sustainable development of the rainbow trout aquaculture industry in the country. قزل‌آلای رنگین‌کمان, آنتی‌بیوتیک, گیاهان داروئی, رشد, محرک ایمنی, ایران Rainbow trout, Antibiotics, Herbs, immunostimulants, Growth promoter, Iran 61 96 http://aqudev.lahijan.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-88-6&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Ghiasi مریم قیاسی1 ghiasimaryam4@gmail.com 100319475328460011256 100319475328460011256 Yes Caspian Sea Ecology Research Center (CSERC), Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Sari, Iran پژوهشکده اکولوژی دریای خزر