|
روشهای بهینه تولید جمعیت تکجنس قزلآلای رنگینکمان: مزیت ها و محدودیتها
|
منصور شریفیان1*   ، محدثه احمد نژاد2 ، یونس عبداله زاده3 |
1- موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، تهران، ایران ، sharif_23m@yahoo.com
2- پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، بندرانزلی، ایران
3- گروه شیلات، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران |
|
|
چکیده: (58 مشاهده) |
صنعت تکثیر وپرورش ماهی قزلآلای رنگینکمان (Oncorhynchus mykiss) در ایران، بهعنوان بزرگترین بخش آبزیپروری کشورمحسوب می گردد، این صنعت با چالش کلیدی دوشکلی جنسی و بلوغ زودرس ماهیان نر روبهرو است بدون شک بروز این پدیده ناخوشایند منجر به کاهش شدید راندمان رشد و افت کیفیت محصول پیش از برداشت میگردد. مقاله حاضر، روشهای جهانی کنترل جنسیت شامل تیمارهای هورمونی، دستکاری کروموزومی (تریپلوئیدی 3n) و استراتژیهای ژنتیکی (تولید ابر نرهای YY) و محدودیتهای محیطی و فنی صنعت بومی تکثیر ماهی قزل الای رنگین کمان در ایران را مورد بررسی قرار می دهد. تحقیقات نشان داده اند که لاینهای ابر نر (YY) خالص، به دلیل تضمین ۱۰۰ درصد نر بودن جمعیت و به حداکثر رساندن بهرهوری رشد، پایدارترین و کارآمدترین راهبرد برای تولید انبوه تجاری هستند. روش تریپلوئیدی نیز بهعنوان راهکاری مؤثر برای عقیمی مطلق مطرح است، اما اجرای موفقیتآمیز آن در ایران بهشدت به مدیریت دقیق ریسکهای حرارتی در مزارع وابسته است. در مقابل، گیاه داروها (phytochemical) بهعنوان جایگزینهای ایمنتر برای هورمونهای سنتتیک ظهور کردهاند، گیاه داروهایی مانند ایزوفلاونوئیدها، فلاونوئیدها و ساپونینها که ترکیباتی با خصوصیات استروژنی/آندروژنی هستند و میتوانند جهت تغییر جنسیت انواع ماهی استفاده شوند اما با موانع جدی در زمینه استانداردسازی دوز تجاری و پایداری ترکیبات فعال مواجهاند. روش تولید پایدار جمعیت تکجنس قزلآلای رنگینکمان در ایران، مستلزم تکیه بر راهبردهای ژنتیکی بهویژه لاینهای ابرنر (YY) بهعنوان مؤثرترین گزینه، همراه با بکارگیری محتاطانه تریپلوئیدی و توسعه جایگزینهای ایمن بهجای هورمونهای شیمیایی است. موفقیت این روش ها در گرو مدیریت دقیق عوامل محیطی و تنشهای پرورشی و نیز جهتدهی پژوهشهای آینده به سوی بهنژادی پیشرفته، ارزیابی برهمکنش ژنوتیپ و محیط، و فناوریهای دقیق ژنومی خواهد بود. |
|
| واژههای کلیدی: قزل آلای رنگینکمان، تک جنس سازی، ابر نر (YY)، تریپلوئیدی، گیاه دارو، بلوغ زودرس |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/9/11 | پذیرش: 1404/11/12
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
