1- 1- مرکز تحقیقات ژنتیک و اصلاح نژاد ماهیان سردابی شهید مطهری، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران ، mmsalahi.a@gmail.com
چکیده: (47 مشاهده)
پرورش جمعیتهای تکجنس راهکاری کلیدی برای افزایش بازدهی و مدیریت بهتر در صنعت آبزیپروری محسوب میشود. این پژوهش با هدف بررسی کارایی عصاره هیدروالکلی گیاه خارخاسک(Tribulus terrestris)بهعنوان منبع فیتوآندروژن، در مقایسه با هورمون سنتتیک 17-آلفا متیلتستوسترون در نرسازی ماهی قزلآلای رنگینکمانانجام گرفته است. در این آزمایش، ۱۵۰۰۰ لارو تازه تفریخشده (با میانگین وزن ۸ ± ۱۲۱ میلیگرم) به صورت کاملا تصادفی تیماربندی و درانکوباتورهای افقی توزیع شدند. لاروها طی دوره حساس تمایز جنسی، به مدت ۷ هفته (هفتهای یکبار) در حمامهایی حاوی غلظتهای مختلف عصاره خارخاسک (۲۰، ۴۰ و ۸۰ میلیلیتر در لیتر) و هورمون متیلتستوسترون (۴۰۰ میکروگرم در لیتر) غوطهور شدند. بررسی ها نشان داد بالاترین درصد نرسازی بهترتیب در تیمار هورمونی(52/1±61/85 درصد) و سپس تیمارحاوی عصاره خارخاسک با غلظت 20 میلیلیتر در لیتر (18/1±47/68 درصد) مشاهده که نشان دهنده اختلاف معنیدار با گروه شاهد بود (05/0p <). غلظتهای بالا(۴۰ و ۸۰ میلیلیتر) سبب ایجاد سمیت و تلفات کامل لاروها در دو هفته ایتدایی گردید. درصد بازماندگی در سایر تیمارها بدون اختلاف معنیداری بود. بررسی بافتشناسی لاروهای تیمار شده با عصاره هیدروالکلی در غلظت 20 میلیلیتر در لیتر، هیچگونه آسیب ساختاری به بافت بیضه را نشان نداد. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان میدهد که استفاده از عصاره هیدروالکلی گیاه خارخاسک در دوز 20 میلیلیتر در لیتر به روش غوطهوری میتواند بهعنوان روشی بالقوه برای القای نرسازی در ماهی قزلآلای رنگینکمان مورد توجه قرار گیرد. هرچند، بهینهسازی دوز و پروتکل کاربرد عصاره برای دستیابی به کارایی بالاتر و کاهش اثرات سمیت ضروری بهنظر میرسد.
